Współczesne metody NPR

Do najbardziej znanych metod NPR należą:

I. Metody jednowskaźnikowe

1. Meto­da owu­lacji Billingsa (MOB)

Stanowi sys­tem określa­nia dni płod­nych oraz niepłod­nych za pomocą obserwacji objawów wys­tępu­ją­cych na sromie. Twór­cą metody jest aus­tral­i­js­ki neu­rolog John Billings, który wraz z żoną Eve­lyn w 1964 określił zasady obserwacji śluzu szyjkowego jako wskaźni­ka wyz­nacza­jącego fazę płod­noś­ci w cyk­lu kobi­ety. Meto­da opiera się na nat­u­ral­nych proce­sach zachodzą­cych w orga­nizmie kobi­ety. Zgod­nie z wyty­czny­mi metody Billingsa, obok zwraca­nia uwa­gi na zmi­anę odczuć w ciągu całego dnia, oce­nie podle­ga jakość wydzieliny ślu­zowej, czyli stopień jej prze­jrzys­toś­ci, roz­ciągli­wość i kolor. Moż­na wyróżnić pewne mod­ele objawów, wys­tępu­jące w każdym cyk­lu. Cechą charak­terysty­czną dni płod­nych jest zmi­en­ność objawów, nato­mi­ast w dni­ach niepłod­nych objawy są stałe[1]. Wskaźnik Pearla (obliczany na pod­staw­ie licz­by nieplanowanych ciąż w grupie 100 kobi­et, do których doszło w ciągu 12 miesię­cy stosowa­nia metody), dla metody Billingsa zaw­iera się w przedziale 0,5 do 2,9[2].

II. Metody wielowskaźnikowe (pod­wójnego sprawdzenia)

1. Meto­da obja­wowo-ter­micz­na pod­wójnego sprawdzenia – meto­da „ang­iel­s­ka”

2. Meto­da obja­wowo-ter­micz­na według J. Rötzera

3. Meto­da obja­wowo-ter­micz­na według J. i S. Kippleyów

4. Meto­da obja­wowo-ter­micz­na „pol­s­ka” według T. Kramarek

Poszczególne wyżej wymienione metody w zależnoś­ci od auto­ra różnią się sposobem prowadzenia kart obserwacji cyk­lu, stosowaniem linii pomoc­niczych oraz kry­te­ri­a­mi określa­nia pier­wszego dnia pier­wszej, pod­wyżs­zonej, pod­sta­wowej tem­per­atu­ry ciała. Metody te bazu­ją pon­ad­to na inter­pre­tacji głównych wskaźników płod­noś­ci, do których zal­icza­my: pomi­ary pod­sta­wowej tem­per­atu­ry ciała, obserwację zmi­an w wydziela­niu śluzu szyjkowego oraz zmi­any w położe­niu, kon­sys­tencji wydzieliny i rozwar­ciu szyj­ki maci­cy. Skuteczność metod obja­wowo-ter­micznych wynosi 99,8%[3].

Spośród metod nat­u­ral­nego planowa­nia rodziny na szczegól­ną uwagę zasługu­je, opra­cow­any przez prof. Thomasa W. Hilger­sa (twór­cy NaPro­TECH­NOL­O­GY — dyscy­pliny nauk medy­cznych) – Creighton Mod­el Fer­til­i­ty­Care Sys­tem – pop­u­lar­na w Ameryce meto­da nat­u­ral­nego planowa­nia rodziny oraz główne narzędzie diag­nos­ty­czne w NaProT­TECH­NOL­O­GY. Creighton Mod­el Fer­til­i­ty­Care Sys­tem, bazu­jąc na Metodzie Owu­lacji Billingsa pozwala rozpoz­nać i zrozu­mieć fazy płod­noś­ci i niepłod­noś­ci oraz dodatkowo umożli­wia kobiecie mon­i­torowanie i dban­ie o zdrowie gineko­log­iczne i prokrea­cyjne w ciągu całego życia. Creighton Mod­el uczy parę małżeńską obserwacji pewnych syg­nałów (bio­mark­erów), które wysyłane są przez orga­nizm kobi­ety, a które pozwala­ją rozpoz­nać dni płodne oraz niepłodne. Wyko­nanie obserwacji nie absorbu­je wiele cza­su, gdyż u pon­ad 90% kobi­et zaj­mu­je około 30 sekund i sta­je się częś­cią nor­mal­nych czyn­noś­ci higien­icznych[4].

Creighton Mod­el Fer­til­i­ty­Care Sys­tem jest bard­zo skuteczną metodą planowa­nia rodziny. Według badań statysty­cznych, pochodzą­cych z badań prowad­zonych w Creighton Uni­ver­si­ty w Oma­ha (Nebras­ka) i Saint John’s Mer­cy Med­ical Cen­ter w Saint Louis (Mis­souri), Saint Fran­cis Hos­pi­tal w Wichi­ta (Kansas), Saint Joseph Hos­pi­tal w Hous­ton (Texas) oraz Mar­quette Uni­ver­si­ty School of Nurs­ing w Milk­wau­kee (Wis­con­sin), skuteczność metody (uży­wanej w celu odłoże­nia poczę­cia w cza­sie) się­ga 98,7% – 99,9%[5]. Powyższe wyni­ki rów­na­ją się lub przewyższa­ją dane doty­czące efek­ty­wnoś­ci stosowa­nia środ­ków antykon­cep­cyjnych. Skuteczność metody w celu uzyska­nia poczę­cia jest wyższa od skutecznoś­ci uży­cia. Tego typu efek­ty­wność mierzy się przez ewalu­ację par z nor­mal­ną płod­noś­cią, kiedy korzys­ta­ją z cza­su płod­nego w konkret­nym cyk­lu miesiączkowym[6]. Z badań pro­fe­so­ra Hilger­sa wyni­ka, iż skuteczność w osią­ga­niu poczę­cia u par małżeńs­kich z praw­idłową płod­noś­cią, w pier­wszym cyk­lu się­ga 76%, przez kole­jne 3 cyk­le współży­cia w okre­sie płod­nym wynosi 90%, nato­mi­ast w następ­nych 6 cyk­lach aż 98%. Gdy w ciągu 6 miesię­cy stara­nia się o poczę­cie nie dochodzi do ciąży, rozpoczy­na się diag­nos­ty­ka i lecze­nie niepłod­noś­ci[7].

Obok wyżej wymienionych metod nat­u­ral­nego planowa­nia rodziny ist­nieją także następu­jące środ­ki pomoc­nicze w określa­niu płodności:

 Środ­ki techniczne

º Elek­tron­iczne testery płod­noś­ci typu Bio­self, Baby­comp, Cyclotest, Persona

º Mikroskopowe testery płod­noś­ci typu PG 35, Diana, PC 2000

 Bada­nia poziomu hor­monów płciowych w moczu (hor­monu LH): Ovuquick, Clear­plan, One Step LH[8]

NPR to również Nowoczesne Planowanie Rodziny, o czym świad­czy szereg aplikacji i pro­gramów kom­put­erowych, które mają pomóc małżonkom w prowadze­niu i porząd­kowa­niu obserwacji wskaźników płod­noś­ci. Do pro­gramów kom­put­erowych wspo­ma­ga­ją­cych NPR (wer­sje inter­ne­towe i desk­topowe) należą:

 Aplikac­je polskie:

º CTLife (ctlife.com.pl)

º Kar­ta (elprogs.republika.pl)

º nmpr.bfe.pl

º 28dni.pl

º Kocyk (kocyk.kaszyn.org)

 Wybrane aplikac­je zagraniczne:

º Hormonalforecaster.com

º Fertilityfriend.com

º TCOYF (ovusoft.com)

º Cyclewatch.com[9]

Wartość i efek­ty­wność nat­u­ral­nego planowa­nia rodziny potwierdza zarówno wiedza medy­cz­na, fizjo­log­icz­na, psy­cho­log­icz­na, eko­log­icz­na oraz teo­log­icz­na i ety­cz­na. Potrze­bę ich pro­mowa­nia pod­kreśla także Świa­towa Orga­ni­za­c­ja Zdrowia (WHO), o czym świad­czy zalece­nie numer 15 z 1987 roku

Nauczanie metod rozpoz­nawa­nia płod­noś­ci powin­no być włąc­zone we wszys­tkie pro­gramy związane ze zdrowiem i wychowaniem, przez­nac­zone dla młodzieży i dorosłych, pro­fesjon­al­istów i niepro­fesjon­al­istów służ­by zdrowia”[9]


Przyp­isy:

  1. Por. M. Kin­le, Nat­u­ralne planowanie rodziny – metody rozpoz­nawa­nia płod­noś­ci, [w:] W. Wiec­zorek, in., Nat­u­ralne planowanie rodziny w uję­ciu wybranych dyscy­plin naukowych, Wydawnict­wo Archi­diecezji Lubel­skiej „Gaudi­um”, Lublin 2008, s. 181.
  2. Por. A. Afty­ka, A. Del­u­ga, Współczesne metody planowa­nia rodziny, w: „Życie i Płod­ność”, nr 4/2009, s. 74.
  3. Por. A. Afty­ka, A. Del­u­ga, Współczesne metody planowa­nia rodziny, w: „Życie i Płod­ność”, nr 4/2009, s. 75.
  4. Por. T. W. Hilgers, Creighton Mod­el Fer­til­i­ty­Care Sys­tem, dz.cyt., s. 13–16.
  5. Por. T. W. Hilgers, J. B. Stan­ford, Achiev­ing-Relat­ed Preg­nan­cy Rate and Its Nat­u­ral­ly Adapt­abil­i­ty, [w:] T. W. Hilgers,The Med­ical & Sur­gi­cal Prac­tice of NaPro­Tech­nol­o­gy, Pope Paul VI, Oma­ha 2004, s. 231–238.
  6. Por. T. W. Hilgers, Hilgers T.W., Creighton Mod­el Fer­til­i­ty­Care™ Sys­tem. An authen­tic lan­guage of a wom­an’s health and fer­til­i­ty, Pope Paul VI Insti­tute Press, Oma­ha 2003, s. 53.
  7. Por. S. K. Hilgers, Zrozu­mieć płod­ność, [w:] M. Bar­czen­tewicz, NaPro­Tech­nol­o­gy-Lublin 2009. Mate­ri­ały między­nar­o­dowej kon­fer­encji szkole­niowo-naukowej, Uni­w­er­sytet Medy­czny w Lublin­ie, s. 15.
  8. A. Del­u­ga, Metody planowa­nia rodziny oparte na samoob­serwacji objawów płod­noś­ci – prezen­tac­ja badań cyk­lu miesiączkowego, [w:] U. Dudzi­ak, A. Del­u­ga, Nat­u­ralne planowanie rodziny. Wybrane zagad­nienia, Fun­dac­ja „Nasza Przyszłość”, Szczecinek 2006, s. 74.
  9. T. Chyra, Pro­gramy kom­put­erowe wspo­ma­ga­jące NPR (wer­sje inter­ne­towe i desk­topowe), [w:] W. Wiec­zorek, in., Nat­u­ralne planowanie rodziny w uję­ciu wybranych dyscy­plin naukowych, Wydawnict­wo Archi­diecezji Lubel­skiej „Gaudi­um”, Lublin 2008, s. 445–454.
  10. WHO, Fer­til­i­ty awar­ness meth­ods, Kopen­haga 1987, s. 38–40.