Rozwój prenatalny dziecka

Od momentu, gdy zbadano ludzki mate­riał gene­ty­czny, nauki bio­log­iczne potwierdz­iły, iż życie człowieka zostaje zapoc­zątkowane w następst­wie połączenia się komórki rozrod­czej żeńskiej i męskiej. Wów­czas pow­staje zupełnie nowa, niepow­tarzalna osoba ludzka. Od momentu poczę­cia rozpoczyna się więc odrębne życie ludzkie, które potrze­buje miłości, czasu i sprzy­ja­ją­cych warunków, aby osiągnęło wszys­tkie sprawności i umiejęt­ności. Wszys­tkie nasze cechy i potenc­jalne możli­wości zostały zde­ter­mi­nowane właśnie w tym momen­cie. Od poczę­cia do chwili urodzenia masa ciała dziecka w łonie matki wzrasta 10 mil­ionów razy, pod­czas gdy od urodzenia do wieku dojrza­łego zaled­wie dziesię­ciokrot­nie[1]. Okres od poczę­cia do urodzenia jest okre­sem niezwykle dynam­icznego roz­woju w życiu każdego człowieka. Kole­jne zaś etapy, czyli urodze­nie, niemowlęctwo, dzieciństwo, dojrze­wanie oraz dorosłość są efek­tem i kon­tynu­acją pro­cesu, który rozpoczął się z chwilą zapłodnienia.

Rozwój pre­na­talny dziecka

1 dzień życia

Dziecko rozpoczyna życie w momen­cie zapłod­nienia jako poje­dyncza komórka o śred­nicy 0,1 mm. Po połącze­niu mate­ri­ału gene­ty­cznego ojca i matki zostają określone takie cechy jak: płeć, kolor oczu, włosów i skóry, ten­dencja do wysok­iego lub niskiego wzrostu, krzep­kie zdrowie lub skłon­ność do pewnych chorób[2].

Pier­wsze trzy miesiące życia dziecka to czas najbardziej inten­sy­wnego roz­woju. W tym okre­sie tworzą się zaw­iązki poszczegól­nych układów wewnętrznych.

 Pier­wszy miesiąc

  • 13 dnia pow­stają zaw­iązki układu nerwowego
  • 20 dnia zostają uksz­tał­towane zaw­iązki mózgu;
  • 21 dnia zaczyna bić serce dziecka i pow­stają zaczątki 33 kręgów zwane somitami
  • od 19 dnia tworzą się oczy; 28 dnia można już rozpoz­nać wyraźnie soczewkę oka
  • w 28 dniu pojawia się otwór ustny. Wtedy też pojaw­iają się zaw­iązki nerek, wątroby, trzustki, pęcherzyka żół­ciowego, żołądka, tchaw­icy, płuc, kończyn, jamy ust­nej, uszu i nosa. Dziecko osiąga w tym cza­sie ponad 0,5 cm długości.

Drugi miesiąc

Kończąc drugi miesiąc dziecko osiąga wzrost 3 cm i waży około 2 g

W tym okre­sie tworzy się szkielet dziecka oraz pojaw­iają się zaw­iązki kończyn: dłoni i stóp. W 6 tygod­niu dostrzegamy już zaw­iązki pal­ców dłoni i stóp; ksz­tał­tują się powieki oraz prze­grody zewnętrzne nosa. W 41 dniu obser­wuje się odruchy ner­wowe. Pojaw­iają się spon­tan­iczne ruchy dziecka. Już w połowie 7 tygod­nia skóra dziecka w okol­icy warg staje się wrażliwa na dotyk: lekkie jej podrażnie­nie powoduje reakcję uogól­nioną całego ciała w postaci zwrotu tułowia. Na dło­ni­ach dziecka w 2 miesiącu życia można dostrzec charak­terysty­czne tylko dla niego zarysy linii papi­larnych – swoisty „dowód oso­bisty”[3].

Trzeci miesiąc

Dziecko ma około 7,5 cm wzrostu i 14 g wagi

W 9 tygod­niu życia płodowego dziecko odczuwa ból niemal całą powierzch­nią ciała. Reaguje na ból podob­nie jak dorosły człowiek – odsuwa się od źródła bólu, prze­suwa w tył, gwał­townie rusza rękami i nogami oraz wykrzy­wia twarz.

Co sekundę przy­bywa kilka tysięcy nowych komórek ner­wowych. Skóra pokrywa się meszkiem, pojaw­iają się zaw­iązki paznokci i zębów mlecznych, szpik kostny zaczyna pro­dukować krwinki, wątroba – żółć, a trzustka – insulinę[4]. Całkowicie wyk­sz­tał­cona przysadka móz­gowa wydziela niek­tóre hor­mony, czynna hor­mon­al­nie jest też kora nadnerczy.

Dziecko zaczyna połykać wody płodowe i reagować na ich smak. Wys­tępuje już odruch ssa­nia oraz ziewa­nia. Dziecko zaczyna ćwiczyć mięśnie potrzebne mu po urodze­niu do odd­y­cha­nia, pobiera­nia pokarmu i wydawa­nia głosu. Inten­sy­wnie rozwija się także akty­wność ruchowa. Na USG można zaob­ser­wować całą gamę ruchów: dziecko pod­ciąga się, wypros­towuje ręce i nogi, macha nimi, obraca się, kołysze bio­drami, otwiera i zamyka usta, marszczy brwi, robi gry­masy twarzy[5].

Drugi trymestr (od 4 do 6 miesiąca roz­woju pre­na­tal­nego) to okres dal­szych gwał­townych zmian i doskonale­nia funkcji narządów wewnętrznych. Wzrost dziecka dochodzi do 25–30 cm i waży 50–70 dkg. Dziecko wykonuje ok. 20 tysięcy ruchów w ciągu dnia; serce przepom­powuje dzi­en­nie ok. 30 litrów krwi. Maluch reaguje na smak wód płodowych, połyka ich ok. 1 litra dzi­en­nie Od 17 tygod­nia dziecko ćwiczy ruchy ssące warg.

W pią­tym miesiącu dziecko nabywa umiejęt­ności funkcjonowa­nia w dwóch stanach: czuwa­nia i snu. W tym okre­sie matka może uspoka­ja­jąc dziecko prze­maw­ia­jąc do niego czule, posyła­jąc mu serdeczne myśli, śpiewa­jąc, czy­ta­jąc to, co wprawia matkę w dobry nastrój.

Akty­wność dziecka zależy nie tylko od zapro­gramowanych gene­ty­cznie cech układu ner­wowego, ale również od trybu życia matki i jej samopoczu­cia. Kiedy matka przeżywa uczu­cie radości, do jej krwi wydzielają się różne związki chemiczne np. endorfiny, które także dostają się do orga­nizmu dziecka. Wów­czas dziecko zaczyna samo je wyt­warzać. Takie związki chemiczne obecne są w orga­nizmie dziecka już w 6 tygod­niu życia pre­na­tal­nego[6].

W szóstym miesiącu wyt­warzają się wiązadła sta­wowe, kost­nieje szkielet, a płuca zaczy­nają wyt­warzać sur­fak­tant, który pomoże im po urodze­niu w rozpręża­niu się i nabiera­niu powi­etrza (dlat­ego w następ­nym miesiącu wzras­tają szanse na przeży­cie dziecka, jeżeli urodz­iło się za wcześnie. Dziecko porusza się bardzo inten­sy­wnie. Od około 22–24. tygod­nia ciąży otwier­ają się jego oczy. Maluch potrafi mru­gać i wodzić wzrok­iem; dużo swo­bod­niej porusza się w płynie owod­niowym[7].

Dal­szy rozwój polega na doskonale­niu pracy wszys­t­kich dzi­ała­ją­cych już układów i narządów, nabiera­niu wagi i pow­ięk­sza­niu wzrostu[8].

Trzeci trymestr

W 26 tygod­niu przed­w­cześnie urod­zone dziecko jest już w stanie przeżyć. Reaguje wzmożonymi ruchami na nagłe oświ­etle­nie brzucha matki.

Na przełomie 7 i 8 miesiąca życia płodowego rozwój połączeń ner­wowych w mózgu jest już na tyle rozwinięty, że kora móz­gowa może być podłożem świado­mości oraz pewnych prze­jawów funkcjonowa­nia pamięci (dziecko zapamię­tuje np. głos matki, ale także zapach i smak wód płodowych, co pomaga mu bezpośred­nio po urodze­niu odróżnić matkę od innej kobi­ety po zapachu i smaku jej mleka), nabiera­nia nawyków, uczenia się oraz przeży­wa­nia emocji[9].

W 9 miesiącu życia dziecko opuszcza łono matki i wchodzi w nowy świat, w którym czekają na niego kocha­jący rodzice.

Życie człowieka rozpoczyna w momen­cie poczę­cia. Jest to fakt bio­log­iczny, medy­czny i niepod­ważalny. Prz­ery­wa­jąc życie w okre­sie od poczę­cia do urodzenia, co nazywa się abor­cją, dokonuje się zabójstwa człowieka, którym kiedyś był każdy z nas.


Przyp­isy:

  1. M. Rybakowa, Życie człowieka zostaje zapoc­zątkowane w następst­wie połączenia dwóch komórek rozrod­czych, w: „Służba Życiu” nr 2/2005, s. 8–9.
  2. J. Deszc­zowa, 9 pier­wszych miesięcy życia dziecka, w: „Służba Życiu wyd. 2/2011, s.3.
  3. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzu­pełnione, Insty­tut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 14–19.
  4. J. Deszc­zowa (oprac.), 9 pier­wszych miesięcy życia dziecka, w: „Służba Życiu wyd. 2/2011, s.3.
  5. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzu­pełnione, Insty­tut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 19–22.
  6. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzu­pełnione, Insty­tut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 91.
  7. L. Mar­i­anowski, Od poczę­cia do nar­o­dzin. Porad­nik dla przyszłych rodz­iców, Pelar­gos, 2003, s. 13.
  8. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzu­pełnione, Insty­tut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 22–30.
  9. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzu­pełnione, Insty­tut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 34–38.

Możliwość komentowania jest wyłączona.