Rozwój prenatalny dziecka

Od momentu, gdy zbadano ludzki materiał genetyczny, nauki biologiczne potwierdziły, iż życie człowieka zostaje zapoczątkowane w następstwie połączenia się komórki rozrodczej żeńskiej i męskiej. Wówczas powstaje zupełnie nowa, niepowtarzalna osoba ludzka. Od momentu poczęcia rozpoczyna się więc odrębne życie ludzkie, które potrzebuje miłości, czasu i sprzyjających warunków, aby osiągnęło wszystkie sprawności i umiejętności. Wszystkie nasze cechy i potencjalne możliwości zostały zdeterminowane właśnie w tym momencie. Od poczęcia do chwili urodzenia masa ciała dziecka w łonie matki wzrasta 10 milionów razy, podczas gdy od urodzenia do wieku dojrzałego zaledwie dziesięciokrotnie[1]. Okres od poczęcia do urodzenia jest okresem niezwykle dynamicznego rozwoju w życiu każdego człowieka. Kolejne zaś etapy, czyli urodzenie, niemowlęctwo, dzieciństwo, dojrzewanie oraz dorosłość są efektem i kontynuacją procesu, który rozpoczął się z chwilą zapłodnienia.

Rozwój prenatalny dziecka

1 dzień życia

Dziecko rozpoczyna życie w momencie zapłodnienia jako pojedyncza komórka o średnicy 0,1 mm. Po połączeniu materiału genetycznego ojca i matki zostają określone takie cechy jak: płeć, kolor oczu, włosów i skóry, tendencja do wysokiego lub niskiego wzrostu, krzepkie zdrowie lub skłonność do pewnych chorób[2].

Pierwsze trzy miesiące życia dziecka to czas najbardziej intensywnego rozwoju. W tym okresie tworzą się zawiązki poszczególnych układów wewnętrznych.

 Pierwszy miesiąc

  • 13 dnia powstają zawiązki układu nerwowego
  • 20 dnia zostają ukształtowane zawiązki mózgu;
  • 21 dnia zaczyna bić serce dziecka i powstają zaczątki 33 kręgów zwane somitami
  • od 19 dnia tworzą się oczy; 28 dnia można już rozpoznać wyraźnie soczewkę oka
  • w 28 dniu pojawia się otwór ustny. Wtedy też pojawiają się zawiązki nerek, wątroby, trzustki, pęcherzyka żółciowego, żołądka, tchawicy, płuc, kończyn, jamy ustnej, uszu i nosa. Dziecko osiąga w tym czasie ponad 0,5 cm długości.

Drugi miesiąc

Kończąc drugi miesiąc dziecko osiąga wzrost 3 cm i waży około 2 g

W tym okresie tworzy się szkielet dziecka oraz pojawiają się zawiązki kończyn: dłoni i stóp. W 6 tygodniu dostrzegamy już zawiązki palców dłoni i stóp; kształtują się powieki oraz przegrody zewnętrzne nosa. W 41 dniu obserwuje się odruchy nerwowe. Pojawiają się spontaniczne ruchy dziecka. Już w połowie 7 tygodnia skóra dziecka w okolicy warg staje się wrażliwa na dotyk: lekkie jej podrażnienie powoduje reakcję uogólnioną całego ciała w postaci zwrotu tułowia. Na dłoniach dziecka w 2 miesiącu życia można dostrzec charakterystyczne tylko dla niego zarysy linii papilarnych – swoisty „dowód osobisty”[3].

Trzeci miesiąc

Dziecko ma około 7,5 cm wzrostu i 14 g wagi

W 9 tygodniu życia płodowego dziecko odczuwa ból niemal całą powierzchnią ciała. Reaguje na ból podobnie jak dorosły człowiek – odsuwa się od źródła bólu, przesuwa w tył, gwałtownie rusza rękami i nogami oraz wykrzywia twarz.

Co sekundę przybywa kilka tysięcy nowych komórek nerwowych. Skóra pokrywa się meszkiem, pojawiają się zawiązki paznokci i zębów mlecznych, szpik kostny zaczyna produkować krwinki, wątroba – żółć, a trzustka – insulinę[4]. Całkowicie wykształcona przysadka mózgowa wydziela niektóre hormony, czynna hormonalnie jest też kora nadnerczy.

Dziecko zaczyna połykać wody płodowe i reagować na ich smak. Występuje już odruch ssania oraz ziewania. Dziecko zaczyna ćwiczyć mięśnie potrzebne mu po urodzeniu do oddychania, pobierania pokarmu i wydawania głosu. Intensywnie rozwija się także aktywność ruchowa. Na USG można zaobserwować całą gamę ruchów: dziecko podciąga się, wyprostowuje ręce i nogi, macha nimi, obraca się, kołysze biodrami, otwiera i zamyka usta, marszczy brwi, robi grymasy twarzy[5].

Drugi trymestr (od 4 do 6 miesiąca rozwoju prenatalnego) to okres dalszych gwałtownych zmian i doskonalenia funkcji narządów wewnętrznych. Wzrost dziecka dochodzi do 25-30 cm i waży 50-70 dkg. Dziecko wykonuje ok. 20 tysięcy ruchów w ciągu dnia; serce przepompowuje dziennie ok. 30 litrów krwi. Maluch reaguje na smak wód płodowych, połyka ich ok. 1 litra dziennie Od 17 tygodnia dziecko ćwiczy ruchy ssące warg.

W piątym miesiącu dziecko nabywa umiejętności funkcjonowania w dwóch stanach: czuwania i snu. W tym okresie matka może uspokajając dziecko przemawiając do niego czule, posyłając mu serdeczne myśli, śpiewając, czytając to, co wprawia matkę w dobry nastrój.

Aktywność dziecka zależy nie tylko od zaprogramowanych genetycznie cech układu nerwowego, ale również od trybu życia matki i jej samopoczucia. Kiedy matka przeżywa uczucie radości, do jej krwi wydzielają się różne związki chemiczne np. endorfiny, które także dostają się do organizmu dziecka. Wówczas dziecko zaczyna samo je wytwarzać. Takie związki chemiczne obecne są w organizmie dziecka już w 6 tygodniu życia prenatalnego[6].

W szóstym miesiącu wytwarzają się wiązadła stawowe, kostnieje szkielet, a płuca zaczynają wytwarzać surfaktant, który pomoże im po urodzeniu w rozprężaniu się i nabieraniu powietrza (dlatego w następnym miesiącu wzrastają szanse na przeżycie dziecka, jeżeli urodziło się za wcześnie. Dziecko porusza się bardzo intensywnie. Od około 22-24. tygodnia ciąży otwierają się jego oczy. Maluch potrafi mrugać i wodzić wzrokiem; dużo swobodniej porusza się w płynie owodniowym[7].

Dalszy rozwój polega na doskonaleniu pracy wszystkich działających już układów i narządów, nabieraniu wagi i powiększaniu wzrostu[8].

Trzeci trymestr

W 26 tygodniu przedwcześnie urodzone dziecko jest już w stanie przeżyć. Reaguje wzmożonymi ruchami na nagłe oświetlenie brzucha matki.

Na przełomie 7 i 8 miesiąca życia płodowego rozwój połączeń nerwowych w mózgu jest już na tyle rozwinięty, że kora mózgowa może być podłożem świadomości oraz pewnych przejawów funkcjonowania pamięci (dziecko zapamiętuje np. głos matki, ale także zapach i smak wód płodowych, co pomaga mu bezpośrednio po urodzeniu odróżnić matkę od innej kobiety po zapachu i smaku jej mleka), nabierania nawyków, uczenia się oraz przeżywania emocji[9].

W 9 miesiącu życia dziecko opuszcza łono matki i wchodzi w nowy świat, w którym czekają na niego kochający rodzice.

Życie człowieka rozpoczyna w momencie poczęcia. Jest to fakt biologiczny, medyczny i niepodważalny. Przerywając życie w okresie od poczęcia do urodzenia, co nazywa się aborcją, dokonuje się zabójstwa człowieka, którym kiedyś był każdy z nas.


Przypisy:

  1. M. Rybakowa, Życie człowieka zostaje zapoczątkowane w następstwie połączenia dwóch komórek rozrodczych, w: „Służba Życiu” nr 2/2005, s. 8-9.
  2. J. Deszczowa, 9 pierwszych miesięcy życia dziecka, w: „Służba Życiu wyd. 2/2011, s.3.
  3. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzupełnione, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 14-19.
  4. J. Deszczowa (oprac.), 9 pierwszych miesięcy życia dziecka, w: „Służba Życiu wyd. 2/2011, s.3.
  5. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzupełnione, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 19-22.
  6. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzupełnione, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 91.
  7. L. Marianowski, Od poczęcia do narodzin. Poradnik dla przyszłych rodziców, Pelargos, 2003, s. 13.
  8. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzupełnione, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 22-30.
  9. D. Kornas-Biela, Wokół początku życia ludzkiego. Wydanie II uzupełnione, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2002, s. 34-38.

Możliwość komentowania jest wyłączona.