Prewencja HIV i AIDS

Wirus HIV (ang. Human Immunodeficiency Virus), czyli ludzki wirus upośledzenia odporności po raz pierwszy został zidentyfikowany 1983 roku we Francji przez Luca Montagnier. W Polsce pierwsze przypadki zakażeń HIV wykryto w roku 1985, a rok później rozpoznano po raz pierwszy AIDS, czyli końcowe stadium zakażenia HIV (ang. Acquired Immunodeficiency Syndrome – zespół nabytego upośledzenia odporności)[1].

Przenośnikami HIV są różne wydzieliny i płyny (krew, ślina, łzy, mocz, sperma, wydzielina pochwowa, mleko matki) chorego – wtedy, gdy przedostaną się do obiegu krwi drugiego człowieka. Najczęściej zakażenie dokonuje się podczas stosunku seksualnego, połączonego z najsłabszym nawet krwawieniem. Ponieważ przy stosunku analnym niebezpieczeństwo krwawienia jest nieporównanie większe niż przy innych sposobach współżycia, homoseksualiści należą do grupy podwyższonego ryzyka, podobnie jak narkomani, którzy posługują się strzykawką użytą już przez chorego[2].

Dane epidemiologiczne z 2006 roku oceniają liczbę ludzi żyjących z HIV na 39,5 mln, przy czym roczne tempo pojawiania się nowych zakażeń sięga 3,8 mln, a śmiertelność z powodu AIDS – 4,3 mln. Pandemia HIV/AIDS pochłonęła dotychczas 25 mln ofiar. Najbardziej dotknięte są rejony Subsaharyjskie, gdzie ocenia się, iż na 5 dorosłych przypada nawet 1 zakażony[3]. W samym 1998 roku w tym regionie zmarło na AIDS 2,2 mln osób[4].

Sytuacja epidemiologiczna w Polsce

Od wdrożenia badań w 1985 roku do 28 lutego 2001 roku stwierdzono zakażenie HIV 6,862 obywateli polskich, wśród których było co najmniej 4,338 zakażonych w związku z używaniem narkotyków[5]. Natomiast od 1985 do 31 grudnia 2010 roku stwierdzono zakażenie wirusem HIV u 13,917 obywateli Polski, wśród których było co najmniej 5,725 zakażonych w związku z używaniem narkotyków, 786 poprzez kontakt heteroseksualny oraz 904 poprzez kontakt seksualny pomiędzy mężczyznami. Ogółem odnotowano 2,440 zachorowań na AIDS; 1,053 chorych zmarło[6].

W ostatnich latach nastąpił w Polsce wyraźny wzrost zakresu przekazywanych informacji oraz publikacji na temat zakażenia wirusem HIV. Wiedza przekłada się także na dane statystyczne. Dla porównania: w 2000 roku ogółem odnotowano 948 zachorowań na AIDS, a 513 chorych zmarło[7]. W 2010 roku było 127 zachorowań na AIDS oraz zarejestrowano 39 zgonów z powodu AIDS[8].

Nieskuteczność prezerwatyw w prewencji HIV

W środkach masowego przekazu spotykamy się z opinią, że używanie prezerwatywy chronią przed zakażeniem wirusem HIV. Takie twierdzenie jest niezgodne z rzeczywistością, gdyż prezerwatywa jest środkiem zawodnym nawet w zapobieganiu ciąży, więc fałszywe poczucie bezpieczeństwa jakie daje, może spowodować rozluźnienie obyczajów, a w konsekwencji wzrost zachorowań na AIDS. Przeprowadzono wiele badań epidemiologicznych dotyczących skuteczności prezerwatyw w prewencji HIV. Badania te potwierdzają, że stosowanie prezerwatyw redukuje, ale nie eliminuje ryzyka zakażenia HIV drogą seksualną.

W oficjalnym raporcie Publicznej Służby Zdrowia USA czytamy: „Po pierwsze, jedynie pewnym sposobem na uniknięcie ryzyka zarażenia wirusem HIV jest seks w monogamicznym związku z niezarażonym partnerem lub abstynencja”[9]. Raport ten bazuje a badaniach, które wykazały 80% redukcję ryzyka zakażenia wirusem HIV w kontaktach z partnerem seropozytywnym. Raport podaje następującą statystykę: średnio 4 serokonwersje (zakażenia) na 100 par stosujących prezerwatywę regularnie i poprawnie, a 20 serokonwersji na 100 par nieużywających prezerwatywy. Daje to następujący % zakażonych:

Lat 1 5 10 20
Niestosujących prezerwatywy 20% 67% 89% 99%
Stosujących prezerwatywę 4% 18% 34% 56%

Powyższe dane oznaczają, że dla większości osób stosowanie prezerwatywy jedynie opóźnia zakażenie.

  • Badania S. D. Pinkerton i P. R. Ambramson potwierdzają nieskuteczność prezerwatyw w prewencji HIV. Wskazują bowiem, iż redukcja zakażeń waha się od 60% do 96%[10].
  • Harvey V. Finberg z Harvard School of Public Health w Bostonie pisze: „Używanie prezerwatyw przynosi korzyści w zmniejszeniu łącznego ryzyka, chociaż rozpowszechnianie infekcji w populacji jest wystarczająco wysokie, że nawet stałe używanie prezerwatyw nie daje wystarczającej ochrony w długim okresie stosowania”[11].
  • Badanie dr Susan Weller opublikowane w Social Science & Medicine wykazało zawodność prezerwatyw w prewencji zakażeń HIV na poziomie 31%. Autorka badań twierdzi, że zawodność ta jest prawdopodobnie wyższa niż oszacowana dla antykoncepcji. Natomiast skuteczność prezerwatyw może wynosić 83%, ale też 46%. Dr Weller pisze, że „nowe dane wskazują, że niektóre prezerwatywy, nawet lateksowe, mogą przepuszczać AIDS”[12].

    Większość autorów publikacji więc jest zgodna, że jedynymi metodami zapewniającymi 100% skuteczność w prewencji zakażenia HIV są: abstynencja seksualna oraz oparte na wzajemnej wierności kontakty seksualne z osobą niezakażoną. Także Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje:

    „Abstynencja jest najbezpieczniejszą, najskuteczniejszą formą zapobiegania zakażeniu HIV przenoszonemu drogą płciową”[13]

    Stanowisko WHO i naukowców potwierdza rzeczywistość. Prof. Farzin Davachi (lekarz amerykański, specjalista ds. HIV/AIDS) pracował w Ugandzie:

    „W 1989 zostałem zaproszony na konsultacje z rządem. Wówczas Uganda była epicentrum AIDS na świecie. 38 proc. dziewcząt od 15 do 18 lat było zakażonych. Doradziłem więc, by w szkołach w całym kraju rozpoczęto kampanię edukacyjną na rzecz abstynencji i wierności małżeńskiej. Światowa Organizacja Zdrowia doniosła w 1999, że stopień zakażenia wirusem HIV wśród dziewcząt od 15 do 18 lat zmniejszył się do 7,3 procent. To spadek o 80 procent! Takich wyników nie notujemy nigdzie indziej na świecie”[14].

    Powyższe dane potwierdzają między innymi badania naukowców z Uniwersytetu Cambridge zajmujących się problemem AIDS w Ugandzie, którzy stwierdzili, że w Ugandzie nastąpił 70% spadek w epidemii HIV, połączony z 60% redukcją przypadkowych kontaktów seksualnych[15].


    Przypisy:

    1. Por. T. Mroczkowski (red.), Choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lek. PZWL, Warszawa 1998, s. 356-406.
    2. Por. A. Laun, Współczesne zagadnienia teologii moralnej. Teologia moralna – zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo „M”, Kraków 2002, s. 260-261.
    3. A. Gładysz, P. Smoliński, Zarys epidemiologii zakażeń HIV i AIDS w Polsce. Kierunki ewolucji pandemii HIV, [w:] A. Gładysz (red.), Zakażenia HIV/AIDS. Poradnik dla lekarzy praktyków, Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2007, s. 9-11.
    4. AIDS, Teachers Dying in Central Africa, w: „Current Concerns”, October 1999, n. 10/99, s. 7
    5. W. Szata, Zakład epidemiologii. Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce w 2001 roku. Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Państwowy Zakład Higieny.
    6. M. Rosińska, B. Werbińska-Sienkiewicz, Zakład epidemiologii. Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce w 2010 roku. Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Państwowy Zakład Higieny.
    7. W. Szata, Zakład epidemiologii. Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce w 2000 roku. Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Państwowy Zakład Higieny.
    8. M. Rosińska, B. Werbińska-Sienkiewicz, Zakład epidemiologii. Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce w 2010 roku. Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Państwowy Zakład Higieny.
    9. A. C. Novello, H. B. Peterson, J. T. Arrowsmith, in., From the Surgeon General, US Public Health Service. Condom Use for Prevention of Sexual Transmission of HIV Infection, w: „The Journal of the American Medical Association”, Vol. 269(22), 9 June 1993, s. 2840.
    10. S. D. Pinkerton, P. R. Ambramson, Effectiveness of condoms in preventing HIV transmission, w: „Social Science & Medicine”, Vol. 44, No 9, May 1997, s. 1303-1312.
    11. H. V. Finberg, Education to Prevent AIDS: Prospects and Obstacles, w: „Science”, Vol. 239, February 1988, s. 592-596.
    12. S. C. Weller, A meta-analysis of condom effectiveness in reducing sexually transmitted HIV, w: „Social Science & Medicine”, Vol. 36, No. 12, June 1993, s. 1635-1644.
    13. Fact Sheets on HIV/AIDS for nurses and midwives, Fact Sheet 12 – Strategies for prevention of HIV, WHO.
    14. E. Jodłowska, Moralna szczepionka, w: „Rzeczpospolita”, 7 września 2001.
    15. Stoneburner RL, Low-Beer D., Population-level HIV declines and behavioral risk avoidance in Uganda, w: „Science”, Vol. 304(5671), 30 Apr 2004, s. 714-718.

Możliwość komentowania jest wyłączona.